عبد الحسين شهيدى صالحى
149
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
بنگال . منابع : الذريعة ، 3 / 122 ؛ فهرست ميكرو فيلمهاى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، 21 ؛ كشف الظنون ، 1 / 246 ؛ مفسرين شيعه ، 101 ؛ لباب الالباب ، 233 و 619 ؛ فهرست ايوانف ، 1 / 463 . بيان التنزيل ، از رشيد الدين ابو عبد الله محمد ( 489 - 588 ق ) فرزند على بن شهر آشوب سروى مازندرانى معروف به ابن شهر آشوب در شهر سارى از توابع مازندران متولد شد و در حلب وفات يافت . از اعاظم علماى شيعه و از طرق اجازات ( دايرة المعارف تشيع ، 1 / 337 ) . تفسير مورد بحث در شأن نزول آيات قرآن كريم است و از هر سوره بعضى از آيات آن را به شيوهاى پرفايده تفسير كرده است . نسخهاى از آن نزد علامه مجلسى ( م 1111 ق ) بوده و از آن در بحار الانوار قسم تفسير نقل نموده است و مىگويد كه اين تفسير علىرغم صغير الحجم بودن كثير الفوائد است و مطالب نادرى را دارا مىباشد . همين معنى را صاحب كشف الحجب و آقا بزرگ تهرانى در الذريعة نقل كردهاند . از اين مفسر است دو تفسير ديگر : 1 ) تأويل متشابهات القرآن ، كه آن را به نام متشابه القرآن و يا متشابه القرآن و ما اختلف العلماء فيه من الآيات نيز ذكر كردهاند تفسيرى است در نوع خود كمنظير و به بيان آن عده از آيات متشابهات كه مفسران و علماء در تفسير و يا در حكم آيه اختلاف كردهاند پرداخته است . اين كتاب به چند باب و چند فصل تقسيم گرديده كه عناوين توحيد و عدل و نبوت و امامت و مفردات از معاد و اصول فقه و احكام فقها در خصوص آيات و بالاخره باب نوادر مورد بحث قرار گرفته است . اين تفسير در تهران به چاپ رسيده است ؛ 2 ) الاسباب النزول على مذهب آل الرسول ، ابن شهر آشوب از اين تفسير خود در مقدمهء تفسير ديگرش ( متشابهات القرآن ) نام برده و آن دو را براى درك علوم قرآن در كنار هم قرار داده است ولى از اين تفسير فعلا نسخهاى